🔥 ถอดบทเรียนไฟไหม้คอนโดฯ ดัง

🔥 ถอดบทเรียนไฟไหม้คอนโดฯ ดัง
เมื่อ “บันไดหนีไฟ” ไม่ใช่ที่ปลอดภัยที่สุด… นิติฯ และเจ้าของอาคารต้องเช็กอะไรด่วน?

เหตุเพลิงไหม้คอนโดมิเนียมสูงย่านปิ่นเกล้าเมื่อเดือนตุลาคม 2568 เป็นข่าวที่สะเทือนใจและสร้างความหวาดกลัวแก่ผู้พักอาศัยในอาคารสูงทั่วกรุงเทพฯ สิ่งที่น่าเศร้าคือ ผู้เสียชีวิตไม่ได้ถูกไฟลวกหรือหนีออกจากอาคารไม่ทัน แต่เสียชีวิตจาก “ควันไฟ” ที่เล็ดลอดเข้าสู่พื้นที่ที่ควรเป็นจุดปลอดภัยที่สุด—บันไดหนีไฟ

กรณีนี้กลายเป็นบทเรียนราคาสูงที่ตอกย้ำว่า ระบบ Fire Alarm และระบบประกอบอาคารที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่ของที่ซื้อมาแล้ว “ใช้งานได้เรื่อยๆ” แต่ต้องได้รับการตรวจสอบและบำรุงรักษาอย่างละเอียดและต่อเนื่อง

ในฐานะผู้เชี่ยวชาญด้านระบบ Fire Alarm ผมจึงขอสรุปบทเรียนสำคัญให้ทุกอาคารได้กลับไปตรวจสอบตัวเองทันที

🚨 ความจริงที่น่ากลัว: ระบบเตือนภัย ไม่ได้หยุดที่ “กริ่งดัง”

ในชีวิตจริง หลายอาคารมักทดสอบแค่กดสัญญาณแจ้งเหตุแล้วได้ยินเสียงกริ่งดัง จึงคิดว่าระบบทำงานปกติ
แต่ในมาตรฐานวิศวกรรมความปลอดภัย ระบบ Fire Alarm ต้อง “สั่งงานระบบอื่นๆ” แบบประสานกันเป็นลำดับ (Sequence of Operation)

เมื่อเกิด Alarm จะต้องเกิดเหตุการณ์ดังนี้ภายในไม่กี่วินาที:

• ลิฟต์ทุกตัวต้องถูกสั่งให้ลงไปชั้นล่างในทันที
• ระบบอัดอากาศ (Pressurization Fan) ต้องเริ่มทำงานในบันไดหนีไฟ
• ระบบระบายอากาศบางจุดต้องตัดการทำงาน
• ประตูหนีไฟต้องปิดสนิท

หาก “ลิงก์” ใดลิงก์หนึ่งไม่ทำงานตาม Sequence จะเกิดจุดรั่วที่ทำให้ควันเข้าสู่บันไดหนีไฟได้ทันที
เหตุการณ์ที่ปิ่นเกล้าคือภาพสะท้อนโดยตรงของปัญหานี้

 

🧯 1) Smoke Detector — ด่านแรกที่พลาดไม่ได้
❗ ทำไม Detector สำคัญที่สุด?

ผู้เสียชีวิตในเหตุไฟไหม้กว่า 80–90% มาจาก “การสำลักควัน” ไม่ใช่ไฟลวก
ดังนั้น หัวตรวจจับควันคือจุดเริ่มต้นที่ต้องทำงานเร็วที่สุด เพื่อให้ระบบอื่นๆ ทำงานทันก่อนที่ควันจะกระจายไปทั่วอาคาร

⚠️ ปัญหาที่พบบ่อย

• หัวตรวจจับเสื่อมสภาพตามอายุ (อายุใช้งาน 8–10 ปี)
• มีฝุ่นเกาะจน Sensor ไวต่อควันน้อยลง
• Detector บริเวณโถงทางเดินไม่ได้รับการทำความสะอาดเลยตั้งแต่วันติดตั้ง

ผลลัพธ์คือ “แจ้งเตือนช้าไป 30–120 วินาที” ซึ่งในสถานการณ์จริง แค่นี้ก็เพียงพอให้ควันเต็มชั้นแล้ว

✔️ สิ่งที่ควรทำ

• PM รายปีต้องมีการทดสอบด้วย Smoke Tester (ไม่ใช่แค่ดูไฟกระพริบ)
• ตรวจสอบความไว (Sensitivity Test) ตามมาตรฐาน NFPA
• เปลี่ยนหัว Detector ที่อายุเกิน 10 ปีทันที

 

🛗 2) บันไดหนีไฟ ต้องเป็น “พื้นที่ปลอดควันจริงๆ”

บันไดหนีไฟถูกออกแบบให้เป็นพื้นที่ปลอดภัยที่สุดในอาคารสูง เพราะเป็น “เส้นทางหายใจสุดท้าย”
แต่จะปลอดภัยได้ ก็ต่อเมื่อระบบอัดอากาศ (Pressurized Fan) ทำงานสมบูรณ์

🌀 หลักการทำงานของระบบ Pressurization

เมื่อเกิดสัญญาณ Fire Alarm:

• พัดลมอัดอากาศจะเริ่มทำงานทันที
• เป่าลมเข้าไปในห้องบันไดหนีไฟ
• ทำให้ความดันภายใน สูงกว่าด้านนอกประมาณ 30–60 Pascal
• ควันจึงไม่สามารถไหลย้อนเข้ามาได้

หากระบบนี้ไม่ทำงานแม้เพียงหนึ่งนาที บันไดหนีไฟจะเริ่มเต็มไปด้วยควันอย่างรวดเร็ว

⚠️ จุดเสี่ยงที่พบในหลายอาคาร

• Interlock ไม่สั่งพัดลมให้ทำงาน
• พัดลมอัดอากาศเสีย แต่ไม่เคยรู้ เพราะไม่มีการ Sequence Test
• ห้อง Shaft ของบันไดมีช่องโหว่ ทำให้ความดันรั่วออก
• มีการเปิดประตูบันไดหนีไฟค้างไว้ ทำให้ความดันสร้างไม่ทัน

นี่คือสาเหตุที่ควันเล็ดลอดเข้าบันไดหนีไฟในหลายเหตุการณ์ แม้ระบบแจ้งเหตุจะทำงานก็ตาม

 

🚪 3) ประตูหนีไฟ… ต้อง “ปิดเสมอและสนิทจริง”

ประตูหนีไฟ (Fire Door) ถูกออกแบบให้ช่วยกั้นควัน แต่จะมีประโยชน์ได้ก็ต่อเมื่อ “มันถูกปิด”

⚠️ ปัญหาที่เจอประจำ

• ใช้ลิ่มไม้หรือก้อนหินขัดประตูไว้ให้เปิดค้าง
• ลูกบ้านเปิดทิ้งไว้เพราะร้อน ไม่อยากให้โถงอับ
• บานพับเสื่อม ทำให้ประตูปิดไม่สนิท

เพียงแค่เปิดค้างไม่กี่วินาที ควันจำนวนมากสามารถทะลักเข้าสู่บันไดหนีไฟได้ทันที

✔️ แนวทางแก้ไข

• ติดตั้ง Door Position Sensor เชื่อมกับ Fire Alarm แจ้งเตือนเมื่อประตูถูกเปิดค้าง
• ตรวจเช็ก Self-closing Door ว่าทำงานได้จริง
• อบรมลูกบ้านเรื่องความเสี่ยงจากการเปิดประตูค้างไว้

📋 Checklist: อาคารคุณปลอดภัยแค่ไหน?

ชุดคำถามที่ “นิติบุคคลหรือเจ้าของอาคาร” ควรเอาไปถามทีมช่างทันที 👇

🔄 ระบบทำงานร่วมกัน (Sequence Test)

• เคยทดสอบแบบครบขั้นตอนล่าสุดเมื่อไหร่?
• เมื่อกด Alarm → ลิฟต์ลง → พัดลมอัดอากาศทำงาน → พัดลมระบายตัด — ทำงานครบไหม?

🧼 การบำรุงรักษา Detector

• หัวตรวจจับได้รับการเป่าฝุ่นทุกปีหรือไม่
• เคยทดสอบด้วย Smoke Tester หรือไม่

🔋 แบตเตอรี่สำรอง

• แบตใน Fire Alarm Panel เปลี่ยนล่าสุดเมื่อไหร่
• หากไฟดับพร้อมเกิดเหตุ — ระบบยังทำงานได้กี่ชั่วโมง

🛠 ระบบพัดลม

• พัดลมอัดอากาศเสียงดังผิดปกติหรือไม่
• เคยวัดค่าความดัน (Pascal) ภายในบันไดหรือไม่

 

เหตุเพลิงไหม้เกิดขึ้นได้เสมอ แต่การสูญเสียสามารถป้องกันได้ด้วย “ระบบที่พร้อมทำงานจริง”
กรณีปิ่นเกล้าเป็นบทเตือนว่า Fire Alarm ไม่ใช่แค่เครื่องส่งเสียง แต่คือ “สมองของระบบความปลอดภัยทั้งหมด”
หากบกพร่องแม้เพียงส่วนเดียว ชีวิตหลายชีวิตอาจสูญเสียภายในไม่กี่นาที

อย่ารอให้เกิดเหตุแล้วค่อยแก้ไข

ตรวจสอบระบบความปลอดภัยของอาคารตั้งแต่วันนี้ — เพื่อชีวิตของคนที่คุณดูแล